તમારી પાછળ…

ન્યુરોસર્જન  તરીકે  ડોક્ટર મુકેશ વોરાનું નામ , કેવળ  ભારતમાં જનહિ,બલકે પૂરા એશિયામાં એકદમ મોખરે હોવાથી તેમનું નામ બહુ જ વિશ્વપ્રસિદ્ધથઇ ગયું  હતું. વર્ષો પહેલા રેસિડન્સી  કરતા કરતા તેમણે અનેક સંશોધનકરી,  રીસર્ચ પેપરો  પબ્લિશ  કરી, આખી દુનિયામાં  મોટું નામ કમાયેલું. તેઓદેશ-વિદેશ પોતાના ક્ષેત્રમાં થતી કોન્ફરન્સોમાં ભાગ લેતા રહેતા અનેસિદ્ધિ-પ્રસિદ્ધિના શિખરે પહોંચેલા હતા. સાથે જ સાથે સેવાભાવનાથી પ્રેરિતથઇ, તેઓ પોતાના માતા-પિતાના સ્મરણાર્થે આદર્શ વૃદ્ધાશ્રમ અને  વિધવાશ્રમસ્થાપી, તેમાં વિના મૂલ્યે,ભાષા-જાતિના ભેદ વિના દરેક  જરૂરતમંદને, ઉત્તમસુવિધાઓ મળે તેવી વ્યવસ્થા કરતા હોવાથી, તેમને રાષ્ટ્રપતિનો ‘માનવ સેવાએવોર્ડ’   પણ  મળ્યો હતો . પોતે તેમનો એકનો એક દીકરો હોવાથી તેમ જ જેસંઘર્ષો કરી તેમણે તેને ડોક્ટર બનવી આગળ ને આગળ વધારેલો તે ઋણ યાદરાખી,અત્યારે  પક્ષઘાતથી પીડાતા  વૃદ્ધ માતા-પિતાની ઉત્તમ સેવા કરવા માટે જતેણે લગ્ન  નહોતા કર્યા અને પોતાની ગેરહાજરીમાં તેમનું ધ્યાન રાખવા માટેએક સેવાભાવી સ્માર્ટ  નર્સ નીમેલી જેનું નામ નિમિષા હતું .ડૉ.મુકેશની ચોતરફફેલાયેલી  સિદ્ધિ-પ્રસિદ્ધિથી, ઈર્ષાવશ લોકો તેમનું કોઈ લફરું નિમિષા નર્સ સાથે છે તેમ વાતો વહાવતા. કૈંક તો દૂધમાંથી પોર કાઢે જ લોકો !.

નિમિષાને તો મિશનરી સંસ્થાએ ભણાવી-ગણાવી નર્સ બનાવેલી અને  ડોક્ટરવોરાના માતા-પિતાની સેવા કરતા તેમની તેમ જ ડોક્ટર વોરા સાથે તેની એટલીઆત્મીયતા થઇ ગઈ હતી કે તે તેમને જ પોતાનો પરિવાર માનવા લાગી ગઈ અને તે જપ્રમાણે મુકેશ તથા તેના માતા-પિતાએ પણ તેને પરિજન તરીકે સ્વીકારીલીધી -અપનાવી લીધી . મુકેશ માટે ઘણી ડોક્ટર કન્યાઓ  મળી શકે તેમહતી,કેટલીક  તો પોતે  જ પ્રસન્નતા- પૂર્વક તત્પર  હતી,કેટલીકના તો માબાપપણ  ઉત્સુક હતા;પરંતુ દવાખાના જેવા નાનેલા બંગલામાં  પક્ષાઘાતના કારણે વ્હીલ ચેરમાં અને વોકર પર ફરતા વૃદ્ધ  માતા-પિતાનાપ્રશ્ને તેમનુ મન પાછું ફરતું અને ખુદ ડોક્ટર મુકેશનું મન પણ પાછું ફરતુંકે આવનાર તેમની સેવા કેટલી કરવાની?  આવનાર ડોક્ટર પત્ની સાસુ-સસરાનીજવાબદારીને બોજ જ સમજવાની, એ તો તેઓ પણ સહેજે સમજી શકતા.

 છેવટે માતા-પિતાના આગ્રહથી,નિમિષાની પ્રેમમયી સેવાભાવનાથીપ્રભાવિત થઇ,તેની ઈચ્છા,મરજી અને સ્વીકૃતિ જોઈ-જાણી અને મેળવી ડોક્ટરમુકેશે નર્સ નિમિષા સાથે લગ્ન કરી જ લીધા અને રાજી રાજી થયેલા માબાપનાઅંતરના આશીર્વાદ મેળવ્યા. મોટી ઉમરે પરણવાના કારણે કહો,કે પછી માતા-પિતાનીસેવામાં અવરોધ ઊભો થશે એ બીકે કહો,પણ નિમિષા માતા ન જ બની શકી.નિમિષા તોસેવા માટે સમર્પિત જ થયેલી હતી.  સેવા-સમર્પણની ભાવના તો તેના રોમ રોમમાંસમાયેલી હતી. તેના માટે માતૃત્વ કરતા, સેવા જ સર્વસ્વ હતી. વૃદ્ધમાતા-પિતાનો

સ્વર્ગવાસ થતા મુકેશે-નિમિષાએ  આદર્શ વૃદ્ધાશ્રમ અને વિધવાશ્રમ સ્થાપી સાચી સંપૂર્ણ ધન્યતાનો આનંદ પ્રાપ્ત કર્યો . હવે આટલી મોટી કોઈ બાળકખોળે  લેવો તે પણ ઉચિત ન જણાતા તેઓ દેશ-વિદેશની યાત્રાઓ કરી ખુશ-ખુશ રહેવાલાગ્યા. ડોક્ટર મુકેશે જીવનસંધ્યા માણવા માટે સ્વેચ્છાથી નિવૃત્તિ લઇ લીધી . નિવૃત્તિની પ્રવૃત્તિ તરીકે તેમણે અને નિમિષાએ  કમાયેલા ધનથી તેમ જ કરોડકરોડ રૂપિયાની  વીમાની પોલીસીઓ પાકી જવાથી, એક અનાથાશ્રમ પણ ખોલી, તેમાંઅનાથ બાળકો સાથે સમય વીતાવી, પાછલી જિંદગીની મોજ-મસ્તી માણવાનું શરૂ કર્યું. પરંતુ સુખ ભરી જીવનસંધ્યા માણી રહેલી જોડીને, વિધિની વક્રતાએ, જાણ્યે-અજાણ્યે જુદા કરી દીધા.

નવીજ લીધેલી કારનો એકાએક અકસ્માત થયો અને બેઉ હોસ્પિટલ ભેગા થયા.નર્સ નિમિષાબચી ગઈ  અને મુકેશ મરતા મરતા નિમિષાને કહેતો ગયો કે “પાછલી જિંદગી એકલાગાળવી મુશ્કેલ થઇ જશે, કોઈ સાથે’ લિવ ઇન રિલેશન’નો  સંબંધ જોડી, સુખેથીજિંદગી શાંતિથી હસતી હસતી વીતાવજે”. આ વાત સમાચારપત્રોમાં અને ટી. વી.માંપણ પ્રચારપ્રસાર પામવા લાગી.મોટા લોકોની મોટી જાહેરાત થાય.હોસ્પિટલથી જ વાતલીક થઇહશે.   અને નર્સ નિમિષા સાથે ‘લિ વ ઇન રીલેશન’નો  સંબંધ સ્થાપવા તો ભલભલાદોડી આવ્યા કારણ કે તેની પાસે અપાર ધન- સંપત્તિ હતી,રહેવા માટે શાનદારબંગલો હતો, પરંતુ ‘તમારી પાછળ હું સતી તો નથી થવાની;પણ તમારા પગલે ચાલી એકનવા જ પ્રકારની નવતર અનોખી સંસ્થા સ્થાપીશ,જેમાં બિચારા વિધુરો સુખે સુખેજીવનસંધ્યા માણી  શકે અને એ બધાઓને હું મારી પ્રેમભરી સેવાઓ આપી તમને યાદકરતી રહીશ:”એવું વિચારી-કહી  તેણે પોતાના વિચારને,પોતાના સ્વપ્નને સાકારસ્વરૂપ આપી ‘ વિધુરાશ્રમ સ્થાપી જ દીધો.

તેના મનમાં એજ વાત રહી ગયેલી કે પોતાને કૈંક થાત તો વિધુર થઇ જનારડોક્ટર મુકેશની શી સ્થિતિ થઇ હોત!

( સમાપ્ત  )

(‘તમારી પાછળ…’ વાર્તા પીડીએફમાં મેળવવા અહીં ક્લિક કરવા વિનંતિ છે.)

દીકરાનો દોસ્તાર…

માજી તો દીકરાના દોસ્તારનો ફોન આવતા રાજી રાજી થઇ ગયા.લંડનથી આવેલદોસ્તારે ફોન પર એટલું જ કહેલું : ” હું લંડનથી હમણાં જ એરપોર્ટ પર ઊતર્યોછું. મારો ભાઈ મને લેવા અમદાવાદ આવ્યો છે એટલે અમે તરત જ વડોદરા અમારે ઘેરજવા રવાના થઇ રહ્યા છીએ .વસંતે તમારા માટે એક પેકેટ મોકલ્યું છે, તે અમેતમને આપી-સોંપી નીકળી જઈશું.અડધા -પોણા કલાકમાં ત્યાં પહોંચીએ છીએ. તમારુંસરનામું તો અમારી પાસે છે જ;પણ જરૂર પડ્યે સંદેશ પ્રેસ રોડ પર પહોંચીને, ફરી તમારા ‘શિવમ ટાવર’ સુધી પહોંચવા, પાકી નિશાનીઓ જાણવા માટે ફોન કરીશું .”

છ મહિના પહેલા જ ગયેલા એકના એક પુત્ર બિહારીના સમાચાર લાવનાર, તેના ત્યાંનાદોસ્તાર દિલીપનો બીજો ફોન આવતા,હરખાઈને  ગાંડા ઘેલા થઇ ગયેલા માજીમંગળા બહેન બાલ્કનીમાંથી વહેલી સવારની આવતી જતી રિક્ષાઓ,ગાડીઓ,બસ સ્ટોપ તરફજઈ રહેલા યુનિફોર્મધારી  છોકરાઓ-છોકરીઓને જોતા જોતા, પોતા તરફ આવવાએરપોર્ટથી નીકળી ગયેલા  દીકરાના દોસ્તારની કાગડોળે  રાહ જોવાલાગ્યા. તેમનું મન પવનવેગે ભૂતકાળમાં પહોંચી, આમ જ સ્કુલે જતા નાનાબિહારીનું ચિત્ર જોવા લાગ્યું.  કેવો ભણી ગણી, ડોક્ટરની ડીગ્રી લઇ લંડનનીડીગ્રી લેવા, ભણવા માટે ત્યાં ગયો ત્યારે, પોતે કેવા અમદાવાદના નવા એરપોર્ટપર પહેલી વાર જઈ આભા થઇ ગયેલા, તે પણ યાદ આવવા માંડ્યું. ડોક્ટર- પતિ તોસ્કૂટર- એક્સિડન્ટમાં, પાંચ વર્ષ પહેલા જ ધામમાં પહોંચી ગયા હતા અને તેમનું  સ્વપ્ન સાકાર કરતો, બિહારી પણ ડોક્ટર થઈને જ રહ્યો . લંડનનીએફ.આર.સી.એસ.ની ડીગ્રી લેવા હોંસે  હોંસે  ગયેલો અને જતી વખતે બોલેલો: “બા,તું જોજેને,ત્રણ વર્ષમાં તો હું ‘પોપટ કમાઈને આવ્યો છે’ની જેમ આવી જઈશઅને તને પણ લંડન લઇ જઈશ”  તેના  એ શબ્દો તેને જાગતા-ઊંઘતા યાદ આવતા રહેતા.

ત્યાં તો ફરી ફોનની ઘંટી વાગી એટલે તે અંદર હોલમાં દોડી અને ફોનદીકરાના દોસ્તાર દિલીપનો જ હોવો જોઈએ એમ ધારી, પાકી નિશાનીઓ દેવાની, મનોમનઝડપી તૈયારી પણ કરી લીધી. પણ દિલીપે સામેથી એટલું જ કહ્યું કે “અમેરસ્તામાં ચા પીને જ તમારા ‘શિવમ  ટાવર’ સુધી આવી પહોંચ્યા છીએ .તમારો ફ્લેટનંબર અને કઈ વિંગ છે તે કહો .મારી ડાયરી બેગમાં જ રહી ગઈ છે”.

”એ  વિંગમાં- પાંચમેમાળે.ફ્લેટ નંબર બાવન.  હું રાહ જ જોઇને બેઠી  છું. ચા તો પીવી પડે ને સાથેખાખરા-ગાંઠિયા પણ ખાવા જ પડે ભયલા . મારા દીકરાના દોસ્તારને અને તેનાભાઈને એમ ને એમ કોરા કોરા થોડા જ જવા દેવાય મારાથી?  ચાનું પાણી તો મસાલોનાખી અદરખ ખમણી  મૂકી જ દીધું છે.”

ત્યાં તો ફોન મૂક્યો ન મૂક્યો કે બે જીન અને જેકેટ પહેરેલા નવજવાનોઆવી ગયા.લિફ્ટનો  અવાજ સાંભળતા જ તેણે પોતાના ફલેટનો દરવાજો ખોલીને  જરાખ્યો હતો અંદર આવતા જ એકે માજી મંગળાબહેનને ‘જય શ્રી કૃષ્ણ’ કહી,ચરણસ્પર્શ કરતા, પોતાના ભાઈનો પરિચય આપ્યો:”આ મારો મોટો ભાઈ મહેશ.” મહેશે પણ ‘જય શ્રી કૃષ્ણ’ કહી પ્રણામ કર્યા. મંગળા બહેન પોતાના હાથમાં તેમનું સાથેલાવેલું એક મોટું પેકેટ પકડે તેની સાથે જ તેમને ચક્કર આવવા લાગ્યા અને કાંઈપણ સમજે તે પહેલા તેમના પર બેઉએ જોરદાર હુમલો કરી તેમને પાડી દીધા-પછાડીદીધા. પેકેટ પર કલોરોફોર્મ છાંટીને જ તેઓ પ્લાસ્ટિક બેગમાં મૂકીને આવેલા.માજીને  કિચનમાંથી ચાકૂ લાવી તેમના પર ઊપરા ઉપરી ચાકૂ ઝીંકી દઈ, માજીનેપતાવી જ દીધા અને તેમની કમરમાંથી ઝૂડો કાઢી ફટાફટ હાથફેરોકરી,રોકડ-ઘરેણા,પહેરેલા દાગીના વી.પોતાની પ્લાસ્ટિક બેગમાં મૂકી, પુરઝડપે  ફ્લેટની બહાર નીકળી લિફ્ટમાં ઘૂસી, નીચે ઊતરી શાંતિથી, ઊભી રાખેલીકારમાં બેસી, પોબારા ગણી ગયા.       

લંડનથી તથાકથિત લાવેલું પેકેટ જ બનેલી એ દુર્ઘટનાનું  એક માત્ર મૂક સાક્ષી હતું .

(સમાપ્ત)

(દીકરાનો દોસ્તાર…’ વાર્તા પીડીએફમાં મેળવવા અહીં ક્લિક કરવા વિનંતિ છે)

વડલાનો વિસામો…

અમદાવાદના દૂર દર્શન કેન્દ્રથી પ્રસ્તુત થનાર ‘વડલાનો ઈન્ટરવ્યું’ જોવા-સાંભળવાની સહુ કોઈને સારી એવી ઉત્સુકતા હતી . અગાઉથી ફરી ફરી જણાવવામાં આવેલું હતું કે “પરિવારના માનેલા વડલા જેવા, એંસી વર્ષના વયોવૃદ્ધ વિનુભાઈના પરિવાર-પ્રેમનો, આ ઈન્ટરવ્યુ પોતામાં અભૂતપૂર્વ સિદ્ધ થાય તેવો છે માટે તે તો અવશ્ય જોશો.જ જોશો .” રસ ધરાવનાર લોકો, ઘરે ઘરે આ ઇન્ટરવ્યુ જોવા ગોઠવાઈ ગયા. બરાબર ઘોષિત સમયે ઈન્ટરવ્યુ શરૂ થયો .’ભાંગ્યું તો ય ભરૂચ’નો સાક્ષાત આભાસ કરાવે એવું, અત્યંત પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વ ધરાવનાર વિનુભાઈ જનુભાઈ ગાંધીને, ટી. વી.પર જોતા જ સહુ કોઈ તેમને આ ઉમરે પણ ટટ્ટાર ઊભેલા જોઈ, છક્ક થઇ ગયા .તેમના ચહેરા પર એક દિવ્ય તેજ દેઅખાઈ રહ્યું હતું.

પ્રવક્તાએ તેમનું સ્વાગત કરતા કહ્યું:”આવો વિનુભાઈ,પધારો.આપનું સ્વાગત છે. “
વિનુભાઈએ હાથ જોડી “આભાર “કહી પોતાનું આસન ગ્રહણ કર્યું.

“આપને, પરિવારના, લગભગ આપની આયુ સાથે તાલ-મેલ મેળવતા હોય એવા, એંસી એંસી પરિજનો, ‘વિસામો આપનાર વડલો’ કહે છે, તો આટલા મોટા પરિવારને, આપ પોતાનીપ્રેમભરી છત્રછાયામાં સાચવતા રહ્યા છો એ તો આ યુગની અસંભવ જેવી હકીકત છે. તો આપ જણાવશો કે આનું નું રહસ્ય શું છે?”

અને તેજોમયી વાણીમાં સસ્મિત વદને વિનુભાઈ બોલ્યા:”આ તો તેમનું સૌજન્ય છે કે મને ‘વિસામો આપનાર વડલો’ કહે છે. મેં તો મારી સાચી ફરજ- માત્ર બજાવી છે . પરિવાર-પ્રેમ જ મને માતા-પિતાથી વારસામાં મળેલ સહુથી મોટી, મોંઘી, મહામૂલી સંપત્તિ મળી છે .તેઓ મને ભણાવીતો ન શક્યા;પણ મને કોઠાસૂઝનું ભારોભાર જ્ઞાન ગળથૂથીમાં જ આપ્યું તેમ કહી શકાય.”

“એટલે આપ કૉલેજ તો ગયા જ નહિ હો. “

“કોલેજનું પૂછો છો ? ……અરે હું તો ,હાય સ્કૂલ સુધી પણ નહોતો પહોંચી શક્યો . બીમાર માતાની સેવા કરવી જરૂરી હોવાથી મેં મિડલમાંથી જ ભણવાનું છોડી ઘરે બેઠા બેઠા નાનો મોટો વેપાર શરૂ કરી દીધો હતો. મારા ભાઈઓ સ્કુલે જતા અને હું બાની સેવા કરતો કરતો, ઘરની રવેશમાં, પિતા દ્વારા બાજુના શહેરથી લાવેલ, ફેન્સી સામગ્રીઓનું વેચાણ કરતો રહેતો . બીમારી પાછળ પિતાશ્રીને થોડી ખેતી-વાડીની જમીન પણ વેચી દેવી પડેલી. પહેલા માતાનું અને પછી થોડા સમયે પિતાશ્રીનું પણ અવસાન થતા ભાઈ-ભાભી અને તેમના બાળકોની જવાબદારી મારા પર આવી ગયેલી .મારા પણ લગ્ન નાની ઉમરમાં જ થઇ ગયેલ હોવાથી પત્ની અને પાંચ બાળકોની સાર-સંભાળ મારે જ લેવી પડતી હતી. એક ભાઈએ અમારા ગામ સાવર કુંડલાથી ભાવનગર પહોંચી, ત્યાં પોતાનું વેપાર-ધંધાનું કામકાજ શરૂ કરી દીધું, જેના માટે મેં મારા ભાગે આવેલી થોડી જમીન વેચીને પણ તેમને સહારો આપ્યો .મોટાભાઈ તરીકે એ તો મારી ફરજ હતી .એક ભાઈએ ત્યાં જ ખેતી વાડી કરતા કરતા મારી ગાંધીવાદી કોંગ્રેસ તરફી સેવાઓના કારણે મળેલી વીમા એજન્સીનું કામકાજ પણ પોતાને હસ્તક કરી, વીમા પોલીસીઓ વેચવાની પ્રવૃત્તિ શરૂ કરી દીધેલ .એક ભાઈ સારું ભણતા, તેને એલ.આઈ,સી.માં નોકરી અપાવી. એક ભાઈને મુંબઈમાં ફેક્ટરી કરવા માટે મારાથી બનતી ભરપૂર સહાય કરી .બધા નાના ભાઈઓને સેટલ કરાવવા મેં મારા સ્વભાવ વિરુદ્ધ મારા મુંબઈ- નિવાસી એક જીગરી મિત્ર ની મદદ તો બહુ પહેલેથી જ મેળવેલી .કેમિકલના એ વેપારી મિત્રે મારી જે મદદ કરી તે માટે તો મારી ચામડીના ચપ્પલ બનાવીને પણ હું તેનો બદલો ન આપી શકું તેમ મારે કહેવું જોઈએ. મેં વડોદરા આવી, મારી પોતાની ફેક્ટરી શરૂ કરી અને મારા એક બે ભાઈઓને અને મારા મોટા થયેલ પુત્રોને પણ સારા વિશ્વાસુ ભાગીદારો શોધી વેપાર-ઉદ્યોગમાં દાખલ કર્યા. હું બહુ ભણી નહોતો શક્યો, તેની ક્ષતિ-પૂર્તિ તેમને તેમ જ મારા પૌત્રો-પૌત્રીઓને સારું ઉચ્ચ શિક્ષણ અપાવી પૂરી કરી. એક પુત્રને તો એન્જીનીયર બનાવી અમેરિકા પણ મોકલ્યો . ભાઈઓના બાળકોને પણ સેટલ કરાવ્યા . મારી આવકનો ઠીક ઠીક ભાગ હું કોઈ ને કોઈની સહાય કરવા વાપરતો રહેતો, તેનું પુણ્ય મને આગળ વધારતું ગયું . પછી તો પૈસો પૈસાને લાવે તેમ લાખોપતિ થઇ ગયો, એક પછી એક પુત્રો-પુત્રીઓને પરણાવ્યા. તેમનામાં પણ મારો જ ભલમનસાઈનો અને મદદરૂપ થવાનો સ્વભાવ સહજે સહજે જ આવી ગયો . અમારા પરિવારમાં પૈસો ઓછા મહત્વનો રહ્યો છે,પ્રેમ-સંબંધ અને સાલસ વહેવાર જ પ્રધાન રહ્યો છે . મારા બે વેવાઈઓને પણ તકલીફમાં આવતા તેમને મોટી મોટી મદદ કરવામાં મને કે મારા પુત્રોને સહેજે આંચકો નહોતો લાગ્યો અને આજે પણ કોઈને લાખોની મદદ કરતા નામ માત્રનો નથી આવતો, તે અમારા સ્વભાવનું સબળું પાસું છે .અમારો ‘ગાંધી પરિવાર’ એટલે ‘પ્રેમ-પરિવાર’ જ છે . અમારા પરિવારમાં પુત્રો અને જમાઇઓમા કોઈ જ ભેદભાવ નથી હોતો . સહુ કોઈ સુખી થાય,સુખે રહે તે જ ભાવના અમારા સ્વભાવમાં વણાઈ ગઈ છે. મારો પૌત્ર,મારી પૌત્રીઓ અમેરિકા પહોંચી, પહેલા અમને દાદા-દાદીને તેડાવી, પોતાનો અમારા માટેનો પ્રેમ પુરવાર કરી ચૂક્યા છે. પ્રપૌત્રો-પ્રપૌત્રીઓથી ભર્યો ભર્યો અમારો પરિવાર મારી એંસીમી વર્ષગાંઠ ઉત્સાહભેર ઉજવી ચૂક્યો છે, તે તેમના સહુના મારા માટેના સાચા પ્રેમનો પરિચય આપે છે . મારાથી બનતું તેમના સહુ માટે, તેમ જ મિત્રો-સંબંધીઓ માટે કરતા રહેવામાં મને આનંદ જ આનંદની પ્રાપ્તિ થઇ છે. મારા સારા સ્વાસ્થ્યનું રહસ્ય પણ, આ પ્રેમ અને આનંદ જ છે .જ્યાં પણ પરિવારપ્રેમ છે,પરસ્પર સાચો સંપ છે, ત્યાં જ સાચું સાક્ષાત સ્વર્ગ છે, એવો અમારો અનુભવ છે .આ મારી અનુભવ વાણી દ્વારા મારો સંદેશ જો કોઈ હોય તો તે એક એ જ છે, કે વડીલોએ વડલો બની, પ્રેમની વડવાઈઓ ફેલાવી, છાયડો ફેલાવવાનો છે,વિસામો આપવાનો છે.હર કોઈ વડલો થઇ શકે છે,વિસામો બની શકે છે,છાંયડો આપી શકે છે. “
આ ઈન્ટરવ્યું જોઈ -સાંભળી સહુ કોઈ ધન્યતાનો, પ્રસન્નતાનો,આનંદ જ આનંદનો અનુભવ કરવા લાગી ગયા .

(સમાપ્ત)

(‘વડલાનો વિસામો’ વાર્તા પીડીએફમાં મેળવવા અહીં ક્લિક કરવા વિનંતિ છે)

હારતોરા…

હું નસીબદાર હતો,રહ્યો છું અને અને આજે પણ છું જ, તેમાં કોઈ કરતા કોઈ શંકા નામની ય નથી. નિષ્ફળતા હર હંમેશ મારાથી દૂર જ દૂર રહી છે .સફળતા સદાસર્વદા મારા કદમ ચૂમતી આવી છે.દુર્ભાગ્ય્માં પણ મારું સદભાગ્ય છુપાયેલું હોય છે એ મારો કાયમનો અનુભવ હોવાથી, હું એવા સમયે પણ પ્રસન્ન જ પ્રસન્ન રહું છું .મારો એક વિચિત્ર પણ સ્મરણીય અનુભવ ભૂલ્યો ભૂલાય તેમ નથી. હું નિઝામ કોલેજમાં નવો નવો પ્રોફેસર બન્યો હતો અને એ જ અરસામાં એન.સી.સી. તરફથી કોલેજોના એ વિભાગનાઓફિસર – અધિકારીઓની નીમણૂક માટે ઇન્ટરવ્યુ ગોઠવાતા અમારા પ્રિન્સિપાલે મને સિલેક્ટ કરીને મોકલી દીધો . મારી યોગ્યતા કેવળ માત્ર એટલી જ હતી કે મારી ઊંચાઈ સારી હતી અને દેખાવે કૈંક હૃષ્ટપુષ્ટ પણ દેખાતો હતો .આ નીમણૂકથી સો રૂપિયાનું ભત્તું વધે તે જ મારા માટે મોટું અને એક માત્ર આકર્ષણ હતું એટલે હું તે ઈન્ટરવ્યું માટે ગયો .મને સ્પોર્ટ્સ તેમ જ રમત ગમત વિષે પૂછતાં, મેં સત્ય હકીકત જણાવી દીધી કે ક્રિકેટ અને બાસ્કેટ બોલ એ બે જ રમતોમાં હું ભાગ લેતો રહ્યો છું .મને પૂછવામાં આવ્યું કે હું કેટલું ચાલી શકું તો મેં કહ્યું કે નિયમિત ચાર માઈલ તો ચાલુ જ છું- દરરોજ; પણ જરૂર પડે તો વધુ પણ ચાલી શકું.મારી સાથે ત્યાં આવેલ અનેક સ્પોર્ટ્સ- વીરોમાંથી નસીબદાર એવો, હું સિલેક્ટ થઇ ગયો .
અને પછી તો મને કાંપટી -નાગપુર ખાતે ત્રણ મહિનાની એન.સી.સી ઓફિસરની ટ્રેઈનીંગ માટે નવા યુનિફોર્મ અને ઓફિસર કેપ સાથે ફર્સ્ટ ક્લાસની ટિકિટ સાથે મોકલી દેવામાં આવ્યો . ત્યાં જેટલી ખુશીથી ગયેલો તેટલી જ ખુશીથી ઓફિસર બની પાછો આવીશ એવી કલ્પનામાં રાચતો હું ત્યાં પહોંચ્યો . મારી સાથે બીજી કોલેજોથી પણ પ્રોફેસરો આવેલ,જેમાં એક સાથે મારે સહેજે મિત્રતા થઇ ગઈ .તેનું નામ હતું શિવાજીરાવ. તેને તેની કોલેજના સ્ટાફે અને વિદ્યાર્થીઓએ હાર- તોરા પહેરાવી મોકલ્યો હતો, તેનો તેને પોતાના મનમાં થોડો ફાંકો પણ હતો .

બીજા દિવસથી અમારું મિલિટરી ઢબે સ્વાગત કરી અમારી ટ્રેઈનિંગ શરૂ થઇ .અને ત્યારે જ મને ખબર પડી કે ભાષા અને સાહિત્યના માણસ માટે તો એ કપરમાં કપરો અને ભયંકર તેમ જ
અસહ્ય અનુભવ છે . રોજ સવારે પાંચ વાગતા પહેલા વાગતા બ્યુગલના અવાજે ઊઠી,રાતે જ પોલિશ કરેલ બૂટ-બેલ્ટ પહેરી,યુનિફોર્મના વાઘા ચડાવી શિયાળાની કડકડતી ઠંડીમાં ખુલા મેદાનમાં રીપોર્ટ કરી, રાયફલો સાથે ટ્રેઈનીંગ શરૂ કરવાની: અને વચમાં મળતા વીસ મીનીટની રીસેસમાં ચા-કોફી અને બ્રેકફાસ્ટ પુર ઝડપે પતાવી, પાછા આવી, પોતે મૂકેલી રાયફલો , તેમના સ્ટેન્ડ પરથી પોતાની બરાબર ઓળખીને, યાદથી લઇ લેવાની અને લાઈનમાં ઊભા રહી જવાનું અને પછી ફરી જાત જાતની નવી નવી ટ્રેઈનિંગની પ્રેક્ટિસ કરવાની.

પરંતુ મારા માટે બે સમસ્યાઓ ઊભી થઇ ગઈ. એક તો પુરઝડપે યુદ્ધ ધોરણે ચા નાસ્તો કરવાનું મારી સમજ અને આવડતની બહાર હોવાથી હું રઘવાયો રઘવાયો જ બરાબર ધરવ વિના પાછો દોડી આવ્યો અને ભૂલકણા સ્વભાવના કારણે ક્યાં કયા નંબર પર રાયફલ મૂકેલી તે ભૂલી જ,તા સહુને ચપ ચપ રાયફલો લઇ પોતપોતાના સ્થાને નંબર પ્રમાણે ગોઠવાઈને ઊભા થઈ જતા જોઈ,મેં કોઈ પણ એક રાયફલ ઉપાડી લઇ, ખંભે ચડાવી, લાઈનમાં યાદથી પહેલા મારી સાથે ઊભેલા મારા મિત્ર શિવાજીરાવ ની બાજુમાં પહેલાની જેમ જ ઠાવકો થઇ ઊભો રહી ગયો ટ્રેઈનિંગ આપનાર ઉસ્તાદ -તે જ નામથી ઓળખાતો ઉસ્તાદ- અમારી સામે ધુઆં ફુઆં થતો, બૂમા બૂમ કરી રહ્યો હતો:”કિસ બેવકૂફ્ને હમારી સર્વિસ રાયફલ લે લી હૈ? ઉસકો પનિશમેન્ટ મિલેગી -સખ્ત સઝા મિલેગી ” સાંભળી સહુ આરામથી મારી જેમ જ શાંત ઊભા રહ્યા . ત્યાં તો એ ઉસ્તાદ અમારી લાઇનમાં દરેકની રાયફલ તરફ જોતો-તપાસતો, જોરદાર અવાજો કરતો, અમને અટેન્શન પોઝિશનમાં ઊભા રાખી,પોતાની રાયફલ શોધવા લાગ્યો. તેના હાથમાં જે રાયફલ હતી તે કોઈ અમારા જેવા ટ્રેઈનીની હતી.તે રાયફલ અને પોતાના બૂટ પછાડતો દરેકની રાયફલની સામે ગીધની દૃષ્ટિથી, આંખો મોટી મોટી ક,રી એકધારું જોયા કરતો હતો .
એટલામાં તો એ મારી સામે આવી, ઊભો રહી. જોરથી પોતાના વજનદાર બૂટ જમીન પર પછાડતો, લગભગ મારા બૂટ પર જ પછાડતો હોય તેમ,મારી સામે ડોળા ફાડી,ઘાંટો પાડી, બરાડ્યો: “હમારી સર્વિસ રાયફલ લેતા હૈ? ક્યા સમઝતા હૈ અપને કો? ઓફિસર બનને ચલા હૈ, તો અભી સે સર્વિસ રાયફલ ઉઠાનેકા -ચલા કા ઝોર-ઝુનૂન આ ગયા હૈ?”

અને તરત જ મારા હાથમાંથી, પોલીસ ચોરના હાથમાંથી ચોરીનો માલ ખેંચી લે તેમ, તેની સર્વિસ રાયફલ પોતાના હાથમાં ખેંચી લઇ, મારા હાથમાં મારી મને ન મળેલી રાયફલ પકડાવી,જોરથી ગરજ્યો: “જાઓ ભાગો -ઇસ રાયફલ કો દો હાથોંસે ઊપર ઉઠાકે પૂરે ગ્રાઉન્ડ કે દસ ચક્કર લગાઓ ” મારો નવો મિત્ર શિવાજી મારી તરફ દયા ભાવથી જોતો રહી ગયો.બીજાઓની દૃષ્ટિમાં પણ હમદર્દીનો ભાવ આવ્યો જ હશે પણ મારી હાલત તો બે હાથે રાયફલ ઊંચકી ગ્રાઉન્ડના પહેલા ચક્કરમાં જ ચક્કર આવવા જેવી થવા લાગી .બીજા ચક્કરે તો આંખે અંધારા આવવા માંડ્યા અને ત્રીજા ચક્કરની તો શરૂઆતમાં જ હું અને રાયફલ બેઉ ધરાશાયી થઇ ગયા .મને ઉપાડીને મીલીટરી હોસ્પિટલમાં મોકલી દેવામાં આવ્યો ત્યાં મને ગ્લુકોઝના ઇન્જેક્શન આપી ભાનમાં આણી ત્રણ દિવસના આરામનો એ ભલા ડોકટરે ઓર્ડર આપ્યો .એ ત્રણ દિવસો મારા માટે વિચારવા,પસ્તાવા અને પુનર્વિચારણા કરવા માટે પૂરતા હતા. મેં મનોમંથન કરી. મગજમાં ગડમથલ કરી,ખૂબ ખૂબ મથામણ કરી દૃઢ નિશ્ચય કર્યો કે હું આ મિલિટરી ટ્રેઈનિંગ પૂરી નહિ કરી શકું એમ કબૂલી,લેખિત કબૂલાત કરી, જેમ આવ્યો તેમ જ ધોયેલા મૂળાની જેમ પાછો ફરું .મારી એ કબૂલાતની સામે મને કોર્ટ માર્શલ જેવું કરી સમજાવવામાં આવ્યું કે આની અસર ભવિષ્યમાં મારા પ્રમોશન પર પડશે અને હાલ તો યુનિફોર્મ અને હેટ તેમ જ બૂટ માટે અને ફર્સ્ટ ક્લાસમાં આવવા જવા માટેના મળેલી રકમ મારે પરત કરવી પડશે.મને તેનો વાંધો ન હોતો .મનની શાંતિ જ મહત્વની જણાઈ. એ ત્રણ દિવસો દરમિયાન મારા મિત્ર શિવાજીરાવને પણ મારા કરતા પણ વધારે સજાઓ ભોગવવાના વારા આવ્યા કારણ કે એ પણ મરાઠી ભાષા અને સાહિત્યનો પ્રોફેસર હોવાથી આવી આકરી ટ્રેઈનિંગને લાયક નહોતો જ .પરંતુ “હાર તોરા પહેરી માન – સન્માન સાથે ટ્રેઈનીંગ માટે આવેલ પોતે હવે હીરો ઘોઘે જઈ આવ્યો તેમ પાછો ફરે તો તેનો અહં ઘવાય તેનું શું?-તે વિચારે બિચારાએ ત્રણ મહિનાનો કારાવાસ જેવો કારમો ટ્રેઈનિંગ પીરિયડ પૂરો કરી ફરી પાછા ફરી સ્વાગતના હારતોરા પહેર્યા. મેં તેને ફોન કરી તેના હાલચાલ પૂછ્યા કે:”ક્યા હાલ હૈ?”તો બિચારો બોલ્યો:”અરે બહુત બુરા હાલ હૈ. પૂછો હી મત મેરી હાલત કી કહાની ! મઝા કરને ગયા થા ઔર સઝા ભુગત ભુગત કર લૌટા હૂં .”

હું મારી જાતને નસીબદાર સમજવા માનવા લાગ્યો કેમને કોઈએ પણ હારતોરા ન પહેરાવ્યા એટલે ટ્રેઈનિંગ છોડીને પાછા ફરી આવવામાં મને કોઈ કરતા કોઈ જ છોછ ન લાગ્યો .મળનારા સો રૂપિયા તો હું વાર્તાઓ લખી લખી અને રેડિયો સ્ટેશને નાટકો ભજવવા જઈ જઈ તેમ જ રેડિયો-ટોક આપી આપી સહેલાઈથી ખુશી ખુશી કમાઈ શકું તેમ મારો આત્મ વિશ્વાસ મને કહેવા લાગ્યો.”આવો અહંને અવગણતો અભિગમ હોવો એ પણ સદભાગ્ય જ કહેવાયને? ” એમ કહી, મારું ખુશખુશાલ મન કૂદકા મારતું મારતું મને ખુશીથી પાગલ કરવા લાગી ગયું.

(સમાપ્ત.)

(‘હારતોરા…’ વાર્તા પીડીએફમાં મેળવવા અહીં ક્લિક કરવા વિનંતિ છે.)

આત્મશ્રધ્ધા…

 

ત્રણ ત્રણ વાર, મુંબઈની યુ.એસ કોન્સ્યુલેટની  વિસા ઓફિસમાં,ઈમિગ્રેશનના બધા જ જરૂરી, જોઈતા, પૂરતા, પેપરો હોવા છતાં ,  વિસા રિજેક્ટ થતા બિચારી જાહ્નવીનિરાશ થઇ ગઈ. ફરી ફરી નવી ફી ભરી,છેક શોલાપુરથી,બોલાવેલ દિવસે મુંબઈ આવવાનો ખર્ચ માબાપને પણ હવે આકરો લાગવા માંડ્યો છે  એ તે જોઈ શકતી હતી.તે પોતેપણ થાકી ગઈ હતી,હિંમત હારી ચૂકી હતી. 

તે મનોમન વિચારવા લાગી કે જો પોતે ઘરની સામે રહેતા જતીન  સાથેપ્રેમમાં  પડી જ ન હોત તો આ અમેરિકા જવાનું બખડજંતર ઊભું જ ન થયું હોત.જતીન  સ્ટુડન્ટ વિસા મેળવી અમેરિકા ન જઈ, અહીં જ પૂનામાં મળી રહેલી, સારીનોકરી સ્વીકારી લેત, તો ય આ અમેરિકાનું તૂત ઊભું ન થયું હોત .પરંતુ આ તોકેવળ- માત્ર પ્રેમ સુધી જ સીમિત હોત તો  તો તેનો કોઈ બીજો ત્રીજો ઈલાજ થઇશકત . આ તો વિધિવત લગ્ન પણ થઇ ગયા હતા અને સરકારી માન્યતા પ્રાપ્ત કરવા લગ્ન કોર્ટમાં રજીસ્ટર સુદ્ધા  કરાવેલા હતા આમ લગ્ન થઇ ગયા હોવા છતાંયલગ્નની માહિતી અને હકીકતને છુપાવી રાખવામાં આવેલી.કારણ કે જતીન ઓલરેડીત્યાં આગળ ભણવા સ્ટુડન્ટ વિસા પર પહોંચી ગયો હતો, તે પણ એક મોટી ગૂંચવણ હતી .                                        

તેની મોટી બહેને તે હજી નાનીહતી, ત્યારથી જ તેને, તે અમેરિકા આવી થોડું વધુ ભણે,કૈંક આગળ વધે તે આશયથી, તેને સ્પોન્સર કરેલી,જેને અત્યારે તો,પૂરા બાર બાર વર્ષના વહાણા વાઈચૂક્યા હતા.પરિણીત ભાઈ-બહેનની ચોથી આવતી કેટીગરીમાં હવે તેની ફાઈલ આગળ વધતાતેને વિસા કોલ આવી ગયેલો; પણ બેઉ બહેનોના સ્કુલ સર્ટીફિકેટમાં પિતાનું નામએક જ હોવું જરૂરી હોવાથી અને તે સાથે ન લઇ ગયેલ હોવાથી એક વાર તે રિજેક્ટથઇ. બીજી વાર પાસપોર્ટમાં પોલીસ ક્લીયરન્સનો ઠપ્પો ન હોવાથી તે રિ જેક્ટ થઇઅને ત્રીજી વાર તે ત્યાં પહોંચી ક્યાં રહેશે,શું કરશે એવો પ્રશ્ન પૂછી, તેને પાછી મોકલી દીધી.

ચોથી વાર નિરાશ-હતાશ દુખી જાહ્નવી મુંબઈ જતા પહેલા, કોઈ જલારામભક્તપાડોશીના કહેવાથી સિકન્દરાબાદથી  રાજકોટ જતી ટ્રેઈનમાં,શોલાપુરસ્ટેશનથી  બેસી ત્યાં રાજકોટ પહોંચીબસમાં ત્યાંથી ગુરુવારે જ વીરપુર જઈ,  જલારામબાપાના દર્શન કરી, ફરી દર ગુરુવારનું એકટાણું  કરવાની બધા લઇ પાછીફરી, ત્યારે  તેને શ્રદ્ધા આવવા લાગી, કે આ વખતે તો તેને ચોક્કસ વિસા મળશે જ . તેના બહેન-બનેવીએ તેને કોઈ  મોટલમાં,  ડેસ્ક પર બેસવાની નોકરીનોનિમણૂકપત્ર મોકલ્યો હતો, જે સાથે લઇ, જયારે તે વિસા ઓફિસમાં ગઈ, તો તેદિવસે ગુરુવાર હતો,એટલે સવારે જલારામ બાપની પાંચ માળા  ફેરવી કેવળ ફળ  પરરહી, સાથે પર્સમાં રાખેલ જલારામબાપાના  ફોટાને પ્રણામ કરી, વિસા ઓફિસમાંપ્રવેશ કર્યો ત્યારે, તેની આત્મશ્રદ્ધા તેને હિમત આપવા લાગી. તેનો નંબરઆવતા જ તે વિન્ડો પર,  લાવેલ નિમણૂક પત્ર ઓફિસરને આપે ન આપે, ત્યાં તો” યોરવિસા ઈઝ રેડી.ટેઈક ઈટ.”સાંભળતા જ અને વિસાનું પેકેટ હાથમાં લેતા જ તેમનોમન ‘”જય જલારામ” બોલી ઊઠી.બહાર નીકળી તેણે રોડના એકખૂણે બેઠેલ અપંગ ભિખારીને પૂરી દસ રૂપિયાની નવી કડકડતી નોટ આપી, પર્સમાં થીબાપનો ફોટો કાઢી, તેમને વારંવાર પ્રણામ કર્યા .

(સમાપ્ત)

(‘આત્મશ્રધ્ધા…’ વાર્તા પીડીએફમાં મેળવવા અહીં ક્લિક કરવા વિનંતિ છે)

Previous Older Entries

"ગુજરાતી ગઝલ™"

"ગુજરાતી ગઝલ ની દુનિયા"

નટવર મહેતાની વાર્તાઓ...

નટવર મહેતાના વાર્તા જગતમાં આપનું હાર્દિક સ્વાગત છે.....!! સમયાંતરે એક સાવ નવી જ અનોખી વાર્તા લઇને આવવાની મારી નેમ છે ને પછી પુછવું છે તમને કે, એ વાર્તા કેમ છે.....

લલિત પરીખનું વાર્તા વિશ્વ...

લલિત પરીખની વાર્તાઓ

WordPress.com News

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 32 other followers